Jak cnotliwa muzyka podnosi na duchu i pielęgnuje duszę (część 2)

(Minghui.org) Muzyka zawsze była istotnym elementem tradycyjnej kultury chińskiej. Jak zauważono w Liji (Księdze obrzędów), „Cnota jest fundamentem człowieczeństwa, a muzyka jest zewnętrznym przejawem cnoty”.

Muzyka została więc stworzona i przekazywana nie tylko po to, aby harmonizować niebo i ziemię, ale także po to, aby kultywować charakter i pielęgnować duszę, prowadząc ją ku wyższym sferom.

(Ciąg dalszy części 1)

Historia Shi Kuang

Shi Ji (Zapisy wielkiego historyka), jedna z najbardziej szanowanych książek chińskiej historii, zawiera w rozdziale „Traktat o muzyce” opowieść o Shi Kuang, znanym muzyku z państwa Jin z okresu Wiosny i Jesieni (770-481 p.n.e.).

Książę Ping z państwa Jin zorganizował kiedyś bankiet na cześć księcia Ling z państwa Wei. Podczas uroczystości książę Ling poprosił swojego muzyka Shi Juan o wykonanie nowego utworu muzycznego, który usłyszeli podczas podróży. Zanim utwór dobiegł końca, Shi Kuang machnął ręką i powiedział: „To muzyka umierającego narodu. Proszę, nie grajcie jej dalej”.

Książę Ping był zaskoczony i zapytał, dlaczego. „Ten utwór skomponował Shi Yan, muzyk odpowiedzialny za dekadencką muzykę dla króla Zhou z dynastii Shang (jednej z najbardziej skorumpowanych postaci w historii Chin). Kiedy król Wu zaatakował króla Zhou, Shi Yan uciekł na wschód i rzucił się do rzeki Puyang” – wyjaśnił Shi Kuang. „Muzykę tę można było usłyszeć nad rzeką Puyang. Każde państwo, które usłyszy tę muzykę, ulegnie upadkowi”.

Książę Ping nalegał jednak, aby usłyszeć cały utwór, więc Shi Juan dokończył grę. „Czy istnieje muzyka bardziej smutna niż ta?” – zapytał książę Ping. Shi Kuang odpowiedział: „Tak”.

Kiedy książę Ping wyraził zainteresowanie wysłuchaniem jej, Shi Kuang powiedział: „Wasza Wysokość posiada ograniczoną cnotę i prawość. Najlepiej byłoby zrezygnować z tej muzyki”. „Najbardziej kocham muzykę. Chciałbym jej posłuchać” – odpowiedział książę Ping.

Więc Shi Kuang podniósł cytrę i zaczął grać. Gdy zabrzmiała pierwsza część, zobaczyli zbierające się żurawie. Kiedy rozpoczęła się druga część, żurawie zaczęły tańczyć z gracją.

Zadowolony z tej sceny książę Ping wstał, aby wznieść toast za Shi Kuang. „Czy istnieje muzyka bardziej uroczysta niż ta?” – zapytał. Shi Kuang odpowiedział: „Tak”.

„W starożytności Żółty Cesarz grał muzykę podczas spotkań z bogami i bóstwami” – wyjaśnił Shi Kuang. „Wasza Wysokość ma ograniczoną cnotę i prawość. Lepiej nie słuchać tej muzyki, bo może to przynieść nieszczęście”.

„Jestem starym człowiekiem i najbardziej kocham muzykę. Chcę usłyszeć tę melodię” – powiedział książę Ping.

Shi Kuang nie miał wyboru i musiał zagrać utwór. Gdy rozpoczął pierwszą część, z północnego zachodu pojawiły się białe chmury. Wraz z drugą częścią nadciągnęła gwałtowna burza, która zerwała dachówki z pałacu. Wszyscy w panice uciekli. Przerażony książę Ping schował się między filarami pałacu. Po tych wydarzeniach państwo Jin doświadczyło poważnej suszy, która sprawiła, że ziemia pozostawała jałowa przez trzy lata.

Jako założyciel chińskiej cywilizacji, Żółty Cesarz posiadał wielką cnotę i czcił boskość poprzez muzykę (więcej szczegółów w części 1 tej serii). Książę Ping natomiast traktował muzykę jako środek rozrywki i nawet lubił muzykę dekadencką, pomimo ostrzeżeń Shi Kuang. Ten brak szacunku dla cnotliwej muzyki sprawił, że stał się niegodny, a takie lekceważenie nieuchronnie doprowadziło do konsekwencji.

Tradycyjny konfucjanizm ma pięć klasyków: I Ching (Księga przemian), Shangshu (Księga dokumentów), Shijing (Księga poezji), Liji (Księga obrzędów) i Chunqiu (Kronika wiosny i jesieni). Mówi się, że te klasyki istniały już w starożytności, zanim Konfucjusz je zebrał i skompilował. W rzeczywistości skompilował on również szóstą księgę, zatytułowaną Yuejing (Księga muzyki), która z biegiem czasu zaginęła.

Jednym z powodów mogło być to, że muzyka jest darem od boskości, łączącym niebo, ziemię i duszę. Jednak kiedy ludzie traktują muzykę wyłącznie jako źródło rozrywki i przyjmują zdegenerowane wartości moralne, tracą dostęp do jej istoty.

Yu Boya i jego nauczyciel

Cai Yong, znany uczony z dynastii Han, napisał opowiadanie o Yu Boya, muzyku z okresu Wiosny i Jesieni.

Yu uczył się pod okiem muzyka Cheng Lian, który nauczył go wszystkiego o muzyce. Jednak po trzech latach Yu czuł, że wciąż czegoś mu brakuje. Pewnego dnia Cheng powiedział do Yu: „Mogę nauczyć cię wszystkich umiejętności muzycznych, ale nie istoty muzyki. Mój nauczyciel Fang Zichun jest mistrzem muzyki. Mieszka na wyspie Penglai na Morzu Wschodnim i może nauczyć cię istoty muzyki. Może pojedziemy tam razem?”.

Po przybyciu na wyspę Cheng powiedział: „Zostań tutaj i ćwicz grę na instrumencie. Ja pójdę powitać mojego nauczyciela”. Po tych słowach odszedł.

Minęło kilka dni, a Cheng nie wracał. Rozglądając się wokół i widząc, że jest sam, Yu słyszał tylko nieustanne szumy i uderzenia fal. Otaczały go opustoszałe góry i lasy, a w powietrzu rozbrzmiewały smutne krzyki ptaków. Westchnął ciężko i mruknął: „Teraz rozumiem muzykę”. Następnie zaczął grać.

Gdy muzyka zabrzmiała, Yu poczuł się zanurzony w bezkresnym niebie i morzu, a nuty płynęły bez wysiłku. Wszystko wydawało się żywe: ptaki, ocean, góry i cały krajobraz. Czuł się całkowicie zharmonizowany z niebem i ziemią.

Kiedy Yu skończył melodię, zauważył, że Cheng już wrócił. „Nauczyłeś się teraz istoty muzyki” – powiedział do niego Cheng.

W tradycyjnej chińskiej kulturze głęboko rozumiano nasze połączenie z naturą. Według Ching „Fuxi spojrzał w górę i ujrzał Tao w niebiosach, spojrzał w dół i ujrzał Tao na ziemi, a rozejrzawszy się, ujrzał Tao w swoim otoczeniu. Czerpiąc inspirację z siebie samego oraz z przejawów zarówno bliskich, jak i dalekich, stworzył Osiem Trygramów. W ten sposób był w stanie połączyć się z cnotą boskości i cechami natury”.

Podobnie tradycyjna muzyka jest dla nas darem, który wzbogaca zarówno nasze serca, jak i nasze życie. Wraz z rytuałami tworzy harmonijny system, który reguluje nasze postępowanie tutaj, pomiędzy niebem a ziemią. Zgodnie z równowagą yin i yang, kieruje nasze serca ku dobroci i przynosi korzyści całemu społeczeństwu.

(Ciąg dalszy nastąpi)

Tekst przetłumaczony z wersji anglojęzycznej, która ukazała się na stronie en.Minghui.org dnia 27 grudnia 2025