(Minghui.org) Projekt ustawy C-219, mający na celu zaostrzenie sankcji wobec cudzoziemców dopuszczających się korupcji i transgranicznych naruszeń praw człowieka, przeszedł 8 października 2026 r. trzecie czytanie w kanadyjskiej Izbie Gmin. Kolejnym krokiem jest przyjęcie ustawy przez Senat oraz uzyskanie zgody królewskiej, zanim wejdzie ona w życie.

Projekt ustawy C-219 został zgłoszony we wrześniu 2025 r. przez Jamesa Bezana, konserwatywnego sekretarza ds. obrony w gabinecie cieni oraz posła do parlamentu (MP). Przeszedł on drugie czytanie 5 października 2025 r. i obecnie znajduje się na etapie trzeciego czytania.

Projekt ustawy C-219 na stronie internetowej Izby Gmin

Projekt ustawy ma na celu wzmocnienie kanadyjskich sankcji i mechanizmów rozliczalności wobec zagranicznych sprawców naruszeń praw człowieka oraz skorumpowanych urzędników. Kluczowe postanowienia obejmują: wyraźne zwalczanie represji o charakterze transnarodowym; zmianę i przemianowanie istniejących przepisów dotyczących sankcji; zwiększenie przejrzystości oraz wzmocnienie mechanizmów nadzoru parlamentarnego; a także ochronę więźniów sumienia i obrońców praw człowieka.

Jako główny orędownik ustawy z 2017 r. o sprawiedliwości dla ofiar skorumpowanych urzędników zagranicznych (znanej jako ustawa im. Siergieja Magnitskiego), Bezan oświadczył w komunikacie prasowym z 9 października: „Z przyjemnością przedkładam mój projekt ustawy poselskiej mający na celu wzmocnienie kanadyjskiego systemu sankcji, aby lepiej dostosować go do praktyk krajów sojuszniczych poprzez nakładanie środków ekonomicznych i zakazów wizowych na członków najbliższej rodziny, zmianę nazwy ustawy SEMA oraz zapewnienie mechanizmu odbierania koncesji nadawczych podmiotom objętym sankcjami”.

Zwalczanie represji transnarodowych i wzmocnienie sankcji

Ustawa formalnie włącza represje transnarodowe do systemu sankcji prawnych. Podkreśla ona, że rząd kanadyjski ma prawo do bezpośredniego nakładania sankcji na obcokrajowców, którzy działają w imieniu zagranicznych rządów, prowadząc lub uczestnicząc w represjach transnarodowych, w tym poprzez takie środki, jak zamrożenie aktywów i zakaz wjazdu.

Oprócz nowelizacji ustawy Magnitskiego z 2017 r. akt prawny ten wprowadza również zmiany do ustawy o specjalnych środkach gospodarczych, włącza do prawa kanadyjskiego definicje „więźniów sumienia” i „represji transnarodowych” oraz wyznacza terminy, w których rząd musi przejąć zamrożone aktywa; aktywa te mogą następnie zostać wykorzystane do wypłaty odszkodowań osobom, które padły ofiarą naruszeń praw człowieka i gróźb lub poniosły szkody w wyniku korupcji.

Ustawa wprowadza zmiany do ustawy o sprawiedliwości dla ofiar skorumpowanych urzędników zagranicznych, dodatkowo doprecyzowując i rozszerzając kryteria identyfikacji oraz karania urzędników zagranicznych, którzy poważnie naruszają uznane na arenie międzynarodowej prawa człowieka lub dopuszczają się poważnej korupcji. Zmienia ona również nazwę ustawy o specjalnych środkach gospodarczych na ustawę o sankcjach globalnych i specjalnych środkach gospodarczych (ustawa im. Siergieja Magnitskiego nr 2), ujednolicając kanadyjskie ramy prawne w dziedzinie sankcji międzynarodowych.

Trzecie czytanie ustawy zaostrza kary przewidziane w ustawie Magnitskiego oraz w ustawie o specjalnych środkach gospodarczych, ujednolicając egzekwowanie sankcji w obu aktach prawnych – maksymalna grzywna w wysokości 100 000 dolarów kanadyjskich, maksymalna kara pozbawienia wolności wynosząca trzy lata lub obie te kary łącznie.

Ochrona więźniów sumienia i obrońców praw człowieka

Ustawa definiuje i wyjaśnia pojęcie prawne „więźniów sumienia” — osób zatrzymanych lub pozbawionych wolności z powodu swoich przekonań (takich jak Falun Gong, Chrześcijaństwo, Islam itp.) lub tożsamości.

Ustawa, wykorzystując środki prawne, odcina drogę urzędnikom, którzy więżą lub prześladują więźniów sumienia i dysydentów za granicą, do przenoszenia aktywów lub osiedlania się w Kanadzie, zapobiegając tym samym temu, by Kanada stała się bezpieczną przystanią dla sprawców naruszeń praw człowieka.

Po przedstawieniu projektu ustawy C-219 we wrześniu ubiegłego roku Bezan stwierdził w wywiadzie, że ustawa ta jako pierwsza w kanadyjskim prawie wyraźnie definiuje pojęcie „represji transnarodowych”. „Pozwala nam to nakładać sankcje na cudzoziemców, którzy popełniają przestępstwa transnarodowe w Kanadzie poprzez zagraniczną ingerencję i zastraszanie” – wyjaśnił.

Ustawa C-219 pozwala również rządowi kanadyjskiemu zwalczać działania Komunistycznej Partii Chin (KPCh) polegające na inwigilacji i groźbach wobec praktykujących Falun Gong, mieszkańców Hongkongu, Tajwańczyków oraz innych społeczności emigrantów w ostatnich latach, prowadzone za pośrednictwem nielegalnych zagranicznych „posterunków policji”, ambasad, konsulatów i organizacji frontu zjednoczonego.

„Dzięki tej ustawie moglibyśmy jaśniej zdefiniować, kim są więźniowie sumienia i obrońcy praw człowieka, oraz zapewnić, że stajemy w ich obronie i walczymy o każdego z nich na całym świecie” – powiedział Bezan podczas drugiego czytania.

Zwiększenie przejrzystości i wzmocnienie mechanizmów nadzoru parlamentarnego

Wdrożenie ustawy C-219 przyczyni się również do zwiększenia przejrzystości oraz wzmocnienia mechanizmów nadzoru parlamentarnego, takich jak regularne składanie sprawozdań i dokumentów. Nakłada ona na rząd obowiązek powiadamiania obu izb parlamentu oraz przedkładania im dokumentów w określonym terminie (np. 15 dni) w odniesieniu do wszystkich decyzji dotyczących sankcji lub rozporządzeń wykonawczych wydanych na mocy tej ustawy. Zwiększa to skuteczność egzekwowania przepisów i gromadzenia dowodów. Ustawa zmienia również przepisy dotyczące dopuszczalności dowodów, takich jak dokumenty celne i faktury handlowe, tak aby skuteczniej ścigać przestępcze naruszenia sankcji.

Bezan oświadczył, że ma nadzieję ustanowić mechanizm, który pozwoli Kanadyjczykom i społeczności emigrantów zabierać głos w komisjach parlamentarnych Izby Gmin i Senatu oraz przedkładać konkretne listy sankcji i dowody w celu określenia, które osoby powinny zostać objęte sankcjami na mocy ustawy Magnitskiego lub ustawy o specjalnych środkach gospodarczych.

W 2024 r. praktykujący Falun Gong przedłożyli listy sankcyjne 45 krajom na całym świecie, wzywając do zamrożenia aktywów i wprowadzenia zakazu wjazdu dla osób znajdujących się na tych listach. W 2021 r. Bezan, w imieniu Stowarzyszenia Falun Dafa, przedłożył listę 150 funkcjonariuszy Komunistycznej Partii Chin.

Kanadyjska profesor: Zarówno symboliczne, jak i merytoryczne

Maria Cheung, emerytowana profesor Uniwersytetu w Manitobie, stwierdziła w wywiadzie, że przyjęcie projektu ustawy C-219 w trzecim czytaniu w Izbie Gmin stanowi przełom i ma ogromne znaczenie symboliczne dla ochrony osób prześladowanych w wyniku represji transnarodowych. Wcześniej w Kanadzie nie istniały żadne przepisy prawne dotyczące konkretnie represji transnarodowych.

W grudniu 2024 r. rząd kanadyjski nałożył sankcje na ośmiu wysokich rangą funkcjonariuszy Komunistycznej Partii Chin na mocy ustawy o specjalnych środkach gospodarczych, powołując się między innymi na systematyczne prześladowania Ujgurów, Tybetańczyków i praktykujących Falun Gong.

Profesor Zhang podkreśliła, że uwzględnienie ustawy o specjalnych środkach gospodarczych ma ogromne znaczenie. Stwierdziła, że po wejściu ustawy w życie kluczowe znaczenie będzie miało jej wdrożenie, i podała przykłady, takie jak ochrona ofiar nieposługujących się językiem angielskim oraz zapewnienie im kanałów umożliwiających natychmiastowe zgłaszanie doświadczeń związanych z prześladowaniami.

„Projekt ustawy wzmacnia kanadyjskie ramy sankcyjne, aby zapewnić, że Kanada nie będzie wykorzystywana jako bezpieczna przystań przez skorumpowanych zagranicznych urzędników i sprawców rażących naruszeń praw człowieka” – napisał Bezan w mediach społecznościowych 10 października. „Po raz pierwszy w kanadyjskim prawie definiujemy pojęcia więźniów sumienia i represji transnarodowych, aby pomóc w przeciwdziałaniu rosnącej ingerencji zagranicznej w naszym kraju”.

Tekst oryginalny ukazał się w wersji anglojęzycznej na stronie en.Minghui.org dnia 14 października 2026 roku